Jan 13, 2026
Những tin đồn về một cuộc bầu cử sớm ở Nhật Bản đã làm dấy lên thêm một đợt suy yếu nữa của đồng yên (JPY), đồng thời làm gia tăng kỳ vọng rằng Bộ Tài chính (MoF) có thể sớm can thiệp.
Tóm tắt
- Tin đồn bầu cử: Các báo cáo trên truyền thông Nhật Bản về khả năng tổ chức bầu cử sớm đang gia tăng, khi Thủ tướng Takaichi muốn tận dụng mức độ ủng hộ cao kỷ lục.
- Hệ quả: Nếu LDP giành đa số tại Hạ viện, điều này có thể dẫn đến chính sách tài khóa mở rộng hơn nữa, từ đó gây áp lực giảm giá lên đồng JPY.
- Rủi ro can thiệp: Sự suy yếu của JPY đã làm dấy lên lo ngại rằng Bộ Tài chính có thể sớm can thiệp để hỗ trợ đồng tiền này.
Hiện nay, tin đồn về việc tổ chức bầu cử sớm ở Nhật Bản đang lan truyền mạnh mẽ, với thông tin cho rằng Thủ tướng Takaichi có thể cân nhắc tổ chức một cuộc bầu cử “bất ngờ” cho Hạ viện ngay trong tháng tới.
Nguồn gốc tin đồn bầu cử sớm đến từ đâu?
Những tin đồn này bắt đầu xuất hiện từ tuần trước, qua các báo cáo của tờ Yomiuri. Tuy nhiên, ban đầu nhiều người tham gia thị trường đã tiếp cận thông tin này một cách thận trọng, đặc biệt vì tờ báo này từng đưa tin sai lệch về việc Thủ tướng Ishiba từ chức hồi năm ngoái. Tuy nhiên, kể từ khi bài báo đầu tiên được đăng tải, nhiều cơ quan truyền thông khác cũng đã đưa tin và xác nhận lại, khiến thông tin trở nên đáng tin cậy hơn. Mặc dù chính phủ chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng khả năng cao là cuộc bầu cử sẽ được công bố ngay khi Quốc hội (Diet) họp trở lại vào ngày 23 tháng Một, với ngày bỏ phiếu dự kiến diễn ra vào đầu tháng Hai.
Vì sao Thủ tướng Takaichi lại muốn tổ chức bầu cử sớm?
Cuộc bầu cử này chỉ áp dụng cho Hạ viện. Dù điều này có nghĩa là LDP vẫn không nắm đa số tại Thượng viện, nhưng nếu giành chiến thắng, LDP sẽ dễ dàng hơn rất nhiều trong việc thông qua các đạo luật ngân sách. Hiện tại, LDP nắm giữ 199 trên tổng số 465 ghế tại Hạ viện, và đang phải dựa vào sự ủng hộ của đảng Ishin để đạt được đa số làm việc (trên 233 ghế). Mục tiêu rõ ràng của Thủ tướng Takaichi là giành đủ ghế để LDP tự có đa số, từ đó giảm bớt nhu cầu phải nhượng bộ các đảng khác.
Lý do đằng sau việc kêu gọi bầu cử sớm khá rõ ràng. Tỷ lệ ủng hộ dành cho Thủ tướng Takaichi hiện đang vượt mức 70% theo hầu hết các cuộc thăm dò, thậm chí còn cao hơn nữa trong nhóm cử tri trẻ tuổi. Do đó, logic ở đây là “đánh khi sắt còn nóng”, bởi tỷ lệ ủng hộ khó có thể tăng thêm nhiều nữa và có nguy cơ sụt giảm trong tương lai. Ngoài ra, cũng có thể có yếu tố bất ngờ: LDP có thể muốn đánh lạc hướng các đảng đối lập bằng cách tổ chức bầu cử sớm hơn nhiều so với dự kiến ban đầu (vào mùa xuân), đồng thời rút ngắn thời gian vận động tranh cử.
Hệ quả tiềm tàng nếu LDP giành đa số
Giả sử cuộc bầu cử được tổ chức và Thủ tướng Takaichi thành công trong việc giúp LDP giành đa số riêng lẻ, điều này sẽ mang lại những hệ quả gì?
Về mặt chính sách tài khóa, hệ quả là khá rõ ràng. Khi không còn cần phải thỏa hiệp với các đảng đối lập, LDP có thể triển khai các gói kích thích tài khóa lớn hơn và mạnh mẽ hơn—đúng như “khẩu đại bác” (bazooka) mà thị trường từng kỳ vọng khi bà Takaichi mới lên nắm quyền. Chính sách này rõ ràng sẽ thúc đẩy thị trường chứng khoán nội địa (Nikkei và Topix), nhưng đồng thời sẽ tạo áp lực giảm giá mạnh lên trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn dài và siêu dài, đặc biệt nếu lượng phát hành trái phiếu tăng đáng kể.
Về chính sách tiền tệ, một cuộc bầu cử sớm khó có thể thay đổi đáng kể quan điểm của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ). Hiện tại, dù BoJ cam kết sẽ tiếp tục thắt chặt hơn nữa nếu triển vọng kinh tế được hiện thực hóa, nhưng khả năng họ tăng lãi suất nhanh hơn mức 25 điểm cơ bản mỗi 6 tháng là rất thấp. Vì BoJ vừa mới tăng lãi suất vào tháng Mười Hai, nên một cuộc bầu cử vào tháng Hai sẽ không làm thay đổi nhiều tình hình này, nhất là khi các nhà hoạch định chính sách có lẽ muốn chờ kết quả đàm phán lương mùa xuân mới quyết định có tăng lãi suất lần nữa hay không. Trên thực tế, đường cong lãi suất kỳ hạn (JPY OIS curve) hiện cũng chưa định giá đầy đủ khả năng tăng lãi suất 25 điểm cơ bản tiếp theo cho đến tận tháng Chín.
Cuối cùng, đối với đồng Yên Nhật (JPY), những thông tin về khả năng diễn ra cuộc bầu cử sớm đã khiến đồng tiền này suy yếu đáng kể, đẩy tỷ giá giao ngay USD/JPY lên trên mức 159—mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2024. Động thái suy yếu này chủ yếu xuất phát từ việc thị trường đang định giá một bối cảnh tài khóa nới lỏng hơn, trong khi đồng JPY lại không được hưởng lợi từ kỳ vọng rằng đa số ghế thuộc về Đảng Dân chủ Tự do (LDP) có thể mang lại một cục diện chính trị nội địa ổn định hơn đáng kể.
Tất nhiên, khi JPY suy yếu, các đồn đoán về khả năng can thiệp để hỗ trợ đồng tiền này cũng gia tăng. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng bất kỳ động thái can thiệp nào từ Bộ Tài chính Nhật Bản (MoF) thường phụ thuộc trước hết vào tốc độ biến động của tỷ giá, cũng như việc giá trị của JPY có bị xem là “tách rời” khỏi các yếu tố cơ bản hay không. Hiện tại, hai tiêu chí này dường như chưa được đáp ứng, đặc biệt khi cả biến động ngầm (implied volatility) lẫn biến động thực tế (realised volatility) vẫn duy trì ở mức tương đối thấp.
Mặc dù “can thiệp của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Yen intervention)” vẫn là một rủi ro mà các nhà tham gia thị trường cần lưu ý, nhưng có khả năng điều này sẽ không trở thành mối lo ngại nghiêm trọng trừ khi giao dịch giao ngay (spot) bật tăng trở lại trên mức 160, hoặc xuất hiện thêm một đợt suy yếu nhanh chóng nữa.