Jan 21, 2026
Mặc dù lời lẽ gay gắt, việc trả đũa qua thị trường vốn nhằm đáp trả các mức thuế quan của Mỹ là không khả thi và tự gây tổn hại về kinh tế đối với châu Âu.
Tóm tắt
- Trả đũa bằng thuế quan: Một số ý kiến cho rằng châu Âu có thể bán tháo trái phiếu Kho bạc Mỹ (UST) như một biện pháp trả đũa trước các đe dọa áp thuế của cựu Tổng thống Trump.
- Không khả thi: Do tính chất phân tán và đa dạng của các khoản nắm giữ UST, việc “vũ khí hóa” chúng rõ ràng là không thực hiện được.
- Phản tác dụng: Ngay cả khi điều này khả thi, biến động thị trường và điều kiện tài chính thắt chặt đi kèm sẽ khiến hành động đó gần như hoàn toàn phản tác dụng.
Khi dòng tin địa chính trị ngày càng gia tăng—đặc biệt là những lời đe dọa áp thuế của Tổng thống Trump liên quan đến Greenland—thì các bình luận xung quanh vấn đề này cũng trở nên ngày càng cường điệu và thiếu thực tế.
Nhiều người, nói thẳng ra, sẽ hưởng lợi nếu nghe theo lời khuyên của Bộ trưởng Tài chính Bessent: hãy lùi lại một bước, hít thở sâu, và để mọi chuyện diễn ra tự nhiên.
Trả đũa hiện vẫn chỉ là lời nói suông
Điều quan trọng cần lưu ý là, dù các bên—đặc biệt là giới lãnh đạo châu Âu—đã đưa ra nhiều tuyên bố cứng rắn về các biện pháp trả đũa tiềm tàng trước chiến thuật đàm phán của Trump, nhưng đến nay vẫn chưa có hành động cụ thể nào được thực hiện. Như thường lệ, quan điểm phổ biến và có lẽ đúng là toàn bộ động thái này chỉ là cách Trump tạo đòn bẩy trong đàm phán. Hơn nữa, cũng phù hợp với cách hành xử điển hình của EU, khối này chỉ phản ứng khi các biện pháp đã được triển khai chứ không phải khi chúng chỉ mới được đồn đoán—điều này mở ra không gian cho các cuộc đàm phán về vấn đề Greenland diễn ra.
Tuy nhiên, điều đó vẫn không ngăn được những lời đồn vô lý bắt đầu lan truyền, chủ yếu xoay quanh khả năng châu Âu “vũ khí hóa” thị trường vốn nhằm trả đũa các đề xuất thuế quan. Ý tưởng này nhanh chóng sụp đổ trên nhiều phương diện.
Vũ khí hóa thị trường vốn không hề đơn giản
Thứ nhất, dù đúng là châu Âu nắm giữ lượng lớn chứng khoán Mỹ—lên tới khoảng 8 nghìn tỷ USD gồm cổ phiếu và trái phiếu—con số này không phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế.
Chỉ xét riêng các khoản nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ (UST), vì dữ liệu dễ tiếp cận hơn, báo cáo TIC mới nhất cho thấy tổng lượng nắm giữ của châu Âu vào khoảng 3,6 nghìn tỷ USD—tức là con số tiềm năng “vũ khí hóa” đã giảm hơn một nửa. Nhưng còn nhiều phức tạp khác nữa.
Trong số 3,6 nghìn tỷ USD này, một phần đáng kể được nắm giữ đơn thuần để làm tài sản đảm bảo (collateral) hoặc phục vụ quản lý tiền mặt, chứ không phải do quyết định đầu tư chủ động. Ví dụ điển hình là khoản nắm giữ 480 tỷ USD tại Bỉ—phần lớn trong số này thực chất chỉ do Euroclear lưu ký hộ. Ngoài ra, ngay cả khi các khoản nắm giữ này mang tính chủ động, chúng chủ yếu thuộc sở hữu của cá nhân, doanh nghiệp và các quỹ tư nhân, chứ không phải của chính phủ trung ương—do đó gần như không thể ra lệnh bán hàng loạt. Thêm vào đó, dù trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể được ghi nhận là do châu Âu nắm giữ, nhưng rất có thể chủ sở hữu thực sự lại là các nhà đầu tư ngoài khu vực—làm giảm thêm lượng tài sản có thể sử dụng cho bất kỳ biện pháp trả đũa nào dựa trên thị trường vốn.
Giả sử, vì mục đích tranh luận, rằng châu Âu thực sự có thể “vũ khí hóa” các khoản nắm giữ này để trả đũa các đe dọa của chính quyền Trump liên quan đến Greenland.
Nhưng hành động đó cũng sẽ phản tác dụng
Nói một cách đơn giản, làm như vậy chẳng khác nào tự bắn vào chân mình, vì hai lý do rất rõ ràng.
Thứ nhất, việc bán tháo ồ ạt trái phiếu Kho bạc Mỹ sẽ đẩy giá trái phiếu giảm mạnh và đột ngột, kéo theo lãi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng vọt. Do tính liên kết chặt chẽ giữa các thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu, hiệu ứng lan tỏa sẽ khiến chi phí vay mượn tại các nước khác—bao gồm cả khu vực euro—cũng tăng mạnh. Hệ quả là điều kiện tài chính sẽ thắt chặt đáng kể, đồng thời bản chất bạo lực của đợt bán tháo như vậy còn đe dọa nghiêm trọng đến ổn định tài chính toàn cầu.
Thứ hai, sau khi bán các trái phiếu Kho bạc Mỹ, câu hỏi đặt ra là số tiền thu được sẽ được tái đầu tư vào đâu. Nếu mục tiêu của hành động này là giảm sự phụ thuộc vào Mỹ, thì khó có khả năng số tiền này sẽ tiếp tục được giữ bằng USD trong thời gian dài—dẫn đến dòng vốn hồi hương ồ ạt quay trở lại eurozone. Nếu vài nghìn tỷ USD được bán ra để đổi sang EUR trong thời gian ngắn, phản ứng thị trường hiển nhiên sẽ là đồng euro tăng giá mạnh. Sự tăng giá đột ngột và quy mô lớn như vậy sẽ tạo ra một lực cản nghiêm trọng đối với ngành xuất khẩu của EU, từ đó kìm hãm tăng trưởng kinh tế.
Kết luận
Tóm lại, ý tưởng này dường như chỉ xuất phát từ sự hoảng loạn thái quá—không chỉ không khả thi trong thực tế mà còn cực kỳ thiếu tầm nhìn.
Một lựa chọn thực tế hơn—nếu châu Âu thực sự muốn sử dụng thị trường vốn làm công cụ trả đũa—sẽ là tẩy chay các phiên đấu thầu trái phiếu Kho bạc Mỹ sắp tới (“buyer’s strike”), dù ngay cả biện pháp này cũng rất khó thực hiện.
Hơn nữa, với kịch bản cơ sở của tôi vẫn cho rằng những gì đang diễn ra chỉ là một ví dụ khác của chiến lược “leo thang để rồi hạ nhiệt” của chính quyền Trump, và khả năng cao sẽ sớm xuất hiện “lối thoát” cho toàn bộ vụ việc này, thì phần lớn các tranh luận nêu trên có lẽ sẽ sớm trở nên mang tính học thuật hơn là thực tiễn.